تشبیه قریب (مبتذل) و شیوههای رفع ابتذال تشبیه (در کتب بیان مشهور فارسی)
Authors
Abstract:
هدف مقالۀ حاضر آن است که پس از اثبات فقدان ارزش هنری تشبیهات قریب و لزوم رفع قرابت از آنها، با استناد به کتابهای بیان فارسی از آغاز تا امروز، موجبات ابتذال و قرابت تشبیهات را بررسی کند و تشبیهاتی از قبیل مشروط و تفضیل و مضمر و معکوس و بلیغ را که در کتابهای یادشده برای رفع ابتذال از اینگونه تشبیهات اندیشیده شده، تجزیه و تحلیل کند. در این مسیر، مؤلف نخست سابقۀ طرح موضوع را در کتب بیان فارسی نشان داده و سپس با روشن ساختن مفهوم تشبیه غریب و تشبیه قریب، اسباب قرابت تشبیه و وجوه غرابت تشبیه را با عناوین «غرابت اصلی و غرابت عارضی» بررسیده و آرای کتب بیانی را دربارۀ این موضوع نقد کرده و در ادامه به تشریح جزئیات شگردهایی پرداخته که تشبیهات را از ابتذال و قرابت رهایی میبخشند و به پندارخیزی و بلاغت آنها کمک میکنند و در تشریح هر کدام از روشهای یادشده، کوشیدهاست تا دیدگاههای کتب مرتبط را نقد کند و صحت و سقم آنها را بررسی کند و در پایان بحث، شگرد ناگفتۀ دیگری را تحت عنوان «تشبیه مقید» برای رفع ابتذال تشبیه پیشنهاد دادهاست.
similar resources
نوعی تشبیه در ادب فارسی (تشبیه حروفی )
در میان فنون بلاغت دانش بیان و در میان دانش بیان فن تشبیه از جایگاه ویژه ای برخوردار است . در میان کتب بلاغی قدما تقسیم بندیهای گوناگون در باب تشبیه از حیث ارکان تشبیه صورت گرفته است ‘ چون حسی یا عقلی بودن ‘ طرفین تشبیه ‘ مطلق ‘ مقید یا مرکب بودن و... در مطالعه متون ادب فارسی به گونه ای دیگر از تشبیه برمی خوریم که در کتب قدما مستقلأ مورد بحث قرار نگرفته است ‘ اگر چه این نوع تشبیه در تقسیم بندی...
full textنوعی تشبیه نویافته در ادب فارسی؛ تشبیه سلب و ایجاب
در این مقاله نوعی تشبیه متمایز و نوآورانه در مباحث بلاغی با عنوان تشبیه سلب و ایجاب معرفی میشود که علمای بلاغت تاکنون بدان توجه نشان ندادهاند؛ در حالی که این تشبیه در شکلگیری صور خیال بدیع نقشی بسزا داشته است. شاعر در تشبیه سلب و ایجاب، ابتدا همانندی مشبه را به کسی یا چیزی ردّ و بلافاصله در پی آن شباهتِ همان مشبه را به کسی یا چیزی درست در نقطه مقابل مشبهٌبه پیشین اثبات میکند. نگارنده با آ...
full textنوعی تشبیه در ادب فارسی (تشبیه حروفی )
در میان فنون بلاغت دانش بیان و در میان دانش بیان فن تشبیه از جایگاه ویژه ای برخوردار است . در میان کتب بلاغی قدما تقسیم بندیهای گوناگون در باب تشبیه از حیث ارکان تشبیه صورت گرفته است ‘ چون حسی یا عقلی بودن ‘ طرفین تشبیه ‘ مطلق ‘ مقید یا مرکب بودن و... در مطالعه متون ادب فارسی به گونه ای دیگر از تشبیه برمی خوریم که در کتب قدما مستقلأ مورد بحث قرار نگرفته است ‘ اگر چه این نوع تشبیه در تقسیم بندی...
full textتشبیه تمثیل و استعارۀ تمثیلیه در کتب بلاغی
یکی از موضوعات اصلی بلاغت، استعاره است؛ مبحثی که همیشه ذهن بلاغیون را به خود معطوف کرده و محققان این حوزه به پژوهش در جوانب آن پرداختهاند. این روند در روزگار ما پویاتر شده و پژوهشگران از چشماندازهای متفاوتی بدان توجه کردهاند. پژوهش در جوانب استعاره نشان میدهد محققان اضلاع آن را گاه با دیگر مباحث بلاغی در هم آمیختهاند و گروهی نیز بی توجه به موضوع، نظر دیگران را تکرار کرده اند. ازجمله مباح...
full textتشبیه در اشعار رودکی
رودکی، بزرگترین شاعر ایران در آغاز قرن چهارم هجری است که در انواع قالبهای شعرفارسی، به ویژه قصیده و غزل مهارت داشته است و تأثیر وی در تکامل و ترقّی اشعار فارسی در دورهاش و حتی در دورههای بعد بر شعرای فارسی بر کسی پوشیده نیست. تسلّط و مهارت او در سرودن اشعار و کثرت آن سبب گردید تا او را «پدر شعر فارسی دری» بنامند. وی نماینده کامل و تمام عیار شعر فارسی در دوره سامانی است. یکی از مهارتهای او کار...
full textتشبیه در شاهنامه فردوسی
تشبیه در قرن چهارم بسیار ساده بوده است و شاهنامه فردوسی بهترین تشبیهات زبان فارسی را داراست . به مرور زمان طرز بیان تحول یافته و پیچیده گویی رواج پیدا کرده است . نثر متکلفانه و مصنوع نشانه دانایی شده ‘ صنایع غلیظ از زبان عربی در شعر فارسی خود نمایی کرده است معما گونه بودن شعر نو دنباله همین تطور و تحول است . در نظم و نثر نو به قصد و خواست گوینده توجه نیست بلکه خواننده هر مفهوم و هرمعنی که بخواه...
full textMy Resources
Journal title
volume 5 issue 2
pages 105- 124
publication date 2016-11-21
By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.
Hosted on Doprax cloud platform doprax.com
copyright © 2015-2023